Naarmate we ouder worden, verandert er veel in het lichaam. Een van die veranderingen is de afnemende nierfunctie. Slecht werkende nieren bij ouderen komen vaker voor dan we denken, en de signalen worden helaas vaak pas laat opgemerkt. In deze blog lees je alles over de relatie tussen nierfunctie en leeftijd, hoe nierschade bij veroudering ontstaat, welke symptomen kunnen wijzen op problemen en wat de behandelmogelijkheden zijn.
Waarom neemt nierkracht af?
De nieren werken als een filter voor het bloed. Ze verwijderen afvalstoffen, regelen de vochtbalans en houden de bloeddruk onder controle. Maar met het stijgen van de leeftijd neemt deze filtercapaciteit af. Vanaf ongeveer het 40e levensjaar vermindert de nierfunctie jaarlijks licht; dit is een natuurlijk proces. Toch kan deze afname bij sommige ouderen sneller gaan dan normaal. Dan spreken we van chronische nierschade. Wanneer de nieren nog maar een klein deel van hun normale capaciteit hebben, ontstaat een risico op nierfalen.
Oorzaken voor nierschade bij veroudering
Er zijn verschillende oorzaken voor nierschade bij veroudering. Veelvoorkomende factoren zijn:
- Hoge bloeddruk: langdurige hypertensie beschadigt de kleine bloedvaatjes in de nieren.
- Diabetes: verhoogde glucosewaarden tasten de nierfilters aan.
- Hart- en vaatziekten: verminderde doorbloeding kan nierweefsel beschadigen.
- Medicijngebruik: sommige geneesmiddelen, zoals NSAID’s, kunnen de nieren extra belasten.
- Erfelijke aanleg: sommige mensen hebben genetisch een grotere kans op nierproblemen.
Nierschade is vaak een geleidelijk proces dat zich in stilte ontwikkelt. Daarom is regelmatige controle van bloed en urine bij ouderen geen overbodige luxe.
Symptomen van nierfalen bij ouderen
De symptomen van nierfalen bij ouderen kunnen subtiel beginnen. Ouderen merken vaak niet dat hun nieren minder goed werken. Veelvoorkomende klachten zijn:
- Vermoeidheid of futloosheid
- Vocht vasthouden (oedeem), vooral in voeten of enkels
- Kortademigheid
- Verminderde eetlust
- Jeuk of droge huid
- Verwardheid of concentratieproblemen
- Donkere urine of minder plassen
Omdat veel van deze klachten ook bij andere aandoeningen horen, is een diagnose soms lastig. Een huisarts kan met eenvoudige tests de nierfunctie controleren.
Is nierfalen dodelijk?
Veel mensen vragen zich af of nierfalen dodelijk is. Het antwoord is: zonder behandeling kan nierfalen levensbedreigend worden, vooral bij ouderen. Afvalstoffen hopen zich op in het lichaam, wat uiteindelijk kan leiden tot hartproblemen, longvocht en zelfs coma. Gelukkig zijn er goede behandelingen beschikbaar die de levenskwaliteit en levensduur kunnen verbeteren.
Behandeling van nierfalen bij ouderen
De behandeling van nierfalen bij ouderen hangt af van de ernst van de nierschade. Mogelijke behandelopties zijn:
- Leefstijl- en voedingsadviezen:
- Minder zout eten
- Voldoende water drinken
- Een evenwichtig dieet met beperkte eiwitten
- Regelmatig bewegen
Dietetiek speelt een belangrijke rol in het ontlasten van de nieren. - Medicatie: Artsen schrijven vaak medicatie voor om de bloeddruk te verlagen, vocht af te drijven of de suikerwaarden te reguleren. Zo wordt verdere schade beperkt.
- Dialyse: Bij ernstig nierfalen kan dialyse nodig zijn. Dialyse neemt (een deel van) de nierfunctie over. Voor sommige ouderen is dialyse zwaar; artsen kijken altijd naar kwaliteit van leven en wensen van de patiënt.
- Niertransplantatie: In uitzonderlijke gevallen kan een transplantatie overwogen worden. Dit komt bij ouderen minder vaak voor, maar het is niet uitgesloten.
Wil je meer weten over het omgaan met een verminderde nierfunctie op oudere leeftijd of heb je ondersteuning nodig bij dagelijkse zorg? Neem dan contact op met een thuiszorgorganisatie bij jou in de buurt. Via de startpagina vind je eenvoudig een geschikte zorgaanbieder bij je in de buurt die kan helpen met begeleiding, monitoring en advies op maat.